Trí tuệ nhân tạo hiện nay tại Việt Nam đang phát triển đến đâu?
Trí tuệ nhân tạo hiện nay tại Việt Nam đang phát triển nhanh với chiến lược quốc gia, dữ liệu số,… nhưng vẫn đối mặt nhiều thách thức về triển khai thực tế.
Trí tuệ nhân tạo hiện nay là hạ tầng chiến lược
Trí tuệ nhân tạo hiện nay đang chuyển từ một công nghệ mang tính thử nghiệm sang vai trò của một hạ tầng chiến lược trong phát triển kinh tế và quản trị quốc gia. AI không còn chỉ xuất hiện trong các phòng nghiên cứu hay các sản phẩm công nghệ đơn lẻ, mà đang trở thành nền tảng cốt lõi cho nhiều lĩnh vực như tài chính, y tế, giáo dục, sản xuất và quản trị công.
Trên phạm vi toàn cầu, nhiều quốc gia đang đầu tư rất mạnh vào AI, không chỉ ở cấp doanh nghiệp mà còn ở cấp chiến lược quốc gia. Các chương trình phát triển AI, chính sách dữ liệu và khung pháp lý quản lý AI đang được xây dựng đồng thời để tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh AI hiện nay không chỉ là cuộc đua về công nghệ. Quan trọng hơn, đó là cuộc đua về năng lực triển khai AI ở quy mô hệ thống, từ hạ tầng dữ liệu, cơ chế vận hành đến khả năng ứng dụng vào nền kinh tế thực tế.
Việt Nam đang có những lợi thế gì trong kỷ nguyên AI?
Sớm xây dựng chiến lược quốc gia về AI
Một trong những lợi thế quan trọng của Việt Nam là đã sớm tiếp cận AI ở cấp chiến lược quốc gia. Việc định hướng phát triển AI từ sớm giúp tạo nền tảng cho các hoạt động nghiên cứu, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong nhiều lĩnh vực.
Điều này cho thấy AI không còn được nhìn như một xu hướng ngắn hạn, mà được xem như một thành phần quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn của quốc gia.
Hoàn thiện dần khung pháp lý cho AI
Song song với chiến lược phát triển, Việt Nam cũng đang từng bước hoàn thiện các cơ chế pháp lý liên quan đến AI và dữ liệu. Các định hướng liên quan đến Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Dữ liệu và các quy định về quản lý dữ liệu đang tạo ra nền tảng quan trọng cho việc triển khai AI an toàn và bền vững hơn.
Trong bối cảnh AI ngày càng tác động sâu vào vận hành doanh nghiệp và xã hội, khung pháp lý không chỉ đóng vai trò kiểm soát rủi ro mà còn giúp tạo niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và ứng dụng AI ở quy mô lớn hơn.
Hình thành các nền tảng dữ liệu quốc gia
Một lợi thế khác của Việt Nam là quá trình xây dựng hạ tầng số và nền tảng dữ liệu quốc gia đang diễn ra tương đối nhanh. Các hệ thống như cơ sở dữ liệu dân cư hay VNeID đang tạo ra nền móng cho việc kết nối dữ liệu ở quy mô lớn hơn trong tương lai.
Đây là yếu tố rất quan trọng vì AI chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có dữ liệu đủ lớn, đủ liên thông và đủ ổn định để vận hành. Hạ tầng số càng hoàn thiện, khả năng triển khai AI ở quy mô quốc gia càng cao.
Xem thêm các bài viết:
Những hạn chế của trí tuệ nhân tạo hiện nay tại Việt Nam
AI chưa được ứng dụng ở quy mô toàn nền kinh tế
Mặc dù AI đang phát triển nhanh nhưng việc ứng dụng thực tế tại Việt Nam vẫn còn mang tính phân tán. Phần lớn các dự án AI hiện nay tập trung ở các doanh nghiệp lớn hoặc các tổ chức có nguồn lực công nghệ mạnh.
Trong nhiều lĩnh vực, AI vẫn mới dừng ở các bài toán riêng lẻ thay vì trở thành một phần của hệ thống vận hành tổng thể. Điều này khiến tác động của AI đến toàn nền kinh tế chưa thực sự rõ nét.
Dữ liệu chưa thực sự liên thông
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của trí tuệ nhân tạo hiện nay tại Việt Nam là dữ liệu vẫn còn phân mảnh và cục bộ. Nhiều hệ thống dữ liệu chưa kết nối hiệu quả với nhau, dẫn đến việc AI khó khai thác được giá trị ở quy mô lớn.
Khi dữ liệu bị chia tách theo từng đơn vị hoặc từng hệ thống riêng lẻ, khả năng phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định của AI cũng bị giới hạn đáng kể.
Thiếu cơ chế điều phối thống nhất
Một thách thức khác là nhiều đơn vị vẫn triển khai AI theo hướng riêng, thiếu chuẩn chung và thiếu cơ chế liên thông hệ thống. Điều này dẫn đến tình trạng mỗi nơi xây dựng một mô hình khác nhau, khó kết nối và khó mở rộng.
Trong khi AI là bài toán cần sự phối hợp ở cấp hệ thống, cách triển khai phân tán khiến nhiều dự án khó tạo ra tác động dài hạn hoặc khó tích hợp thành một hạ tầng chung.
Khu vực công vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm AI
Ở khu vực công, nhiều hệ thống IOC hay trung tâm điều hành thông minh hiện nay chủ yếu dừng ở việc hiển thị dữ liệu và giám sát vận hành. Việc ứng dụng AI vào phân tích sâu, dự báo hoặc hỗ trợ ra quyết định vẫn còn tương đối hạn chế.
Điều này cho thấy khoảng cách giữa việc số hóa dữ liệu và việc thực sự vận hành bằng AI vẫn còn khá lớn. Có dữ liệu chưa đồng nghĩa với việc đã khai thác được giá trị của AI.
Vì sao khoảng cách giữa chính sách AI và thực thi vẫn còn lớn?
Việt Nam đã có chiến lược phát triển AI và định hướng rõ ràng ở cấp quốc gia. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chính sách và triển khai thực tế vẫn còn đáng kể do nhiều yếu tố cùng lúc.
Một trong những nguyên nhân lớn nhất là thiếu kiến trúc triển khai đồng bộ. AI không thể hoạt động hiệu quả nếu dữ liệu không liên thông, hệ thống không kết nối và các đơn vị triển khai theo những tiêu chuẩn khác nhau.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực AI ở quy mô lớn vẫn còn hạn chế, đặc biệt ở các nhóm có khả năng triển khai AI vào vận hành thực tế thay vì chỉ nghiên cứu hoặc thử nghiệm công nghệ.
Ngoài ra, cơ chế phối hợp giữa các hệ thống và các đơn vị vẫn chưa thực sự đồng bộ. Điều này khiến nhiều dự án AI gặp khó khăn khi mở rộng hoặc tích hợp vào quy mô lớn hơn.
Thách thức hiện nay không nằm ở việc có AI hay không. Vấn đề nằm ở khả năng triển khai AI thành năng lực vận hành ở cấp hệ thống.
Cơ hội nào cho Việt Nam trong giai đoạn AI hiện nay?
Dù còn nhiều hạn chế, Việt Nam vẫn có một lợi thế đáng chú ý là đi sau nhưng có khả năng học nhanh. Điều này giúp Việt Nam có cơ hội quan sát các mô hình triển khai của thế giới và tránh được một phần chi phí thử sai ban đầu.
Ngoài ra, việc hạ tầng số vẫn đang trong quá trình phát triển cũng tạo cơ hội để xây dựng kiến trúc AI ngay từ đầu theo hướng hiện đại hơn, thay vì phải sửa đổi các hệ thống cũ quá phức tạp.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh, AI có thể trở thành công cụ giúp Việt Nam tăng tốc phát triển ở nhiều lĩnh vực nếu được triển khai đúng cách. Đặc biệt, AI có tiềm năng hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, nâng cao năng suất và cải thiện khả năng ra quyết định ở quy mô lớn hơn.
Nếu tận dụng tốt giai đoạn hiện tại, AI có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam trong nhiều năm tới.
Trí tuệ nhân tạo hiện nay là bài toán về triển khai, không chỉ là công nghệ
Nhìn tổng thể, trí tuệ nhân tạo hiện nay tại Việt Nam đã có những nền tảng quan trọng về chiến lược phát triển, hạ tầng số và định hướng pháp lý. Tuy nhiên, để AI thực sự tạo ra tác động lớn ở quy mô quốc gia, cần nhiều hơn những định hướng trên giấy.
Điều Việt Nam cần trong giai đoạn tới là khả năng thực thi mạnh hơn, dữ liệu liên thông tốt hơn và năng lực triển khai AI ở quy mô rộng hơn trong cả doanh nghiệp lẫn khu vực công.
Trong cuộc cạnh tranh AI hiện nay, lợi thế sẽ không chỉ thuộc về quốc gia có công nghệ mạnh nhất. Lợi thế sẽ thuộc về quốc gia có khả năng biến AI thành năng lực vận hành thực tế của toàn bộ nền kinh tế.
